Συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS) στη Νοτιοανατολική Ευρώπη: Βασικά συμπεράσματα από το RENPOWER Greece 2026
Η οικονομική αποδοτικότητα των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες, οι διασυνοριακές συναλλαγές και η ενοποίηση των αγορών θα καθορίσουν την επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Αυτό ήταν το μήνυμα της D.TRADING στο RENPOWER Greece 2026, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 8 Ιουλίου 2026, όπου τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS) κυριάρχησαν στην ημερήσια διάταξη.
Η D.TRADING συμμετείχε στο πάνελ με θέμα «Επέκταση πέρα από τα σύνορα: Η Ελλάδα ως περιφερειακή πλατφόρμα επενδύσεων σε υβριδικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μεγάλης κλίμακας», όπου ο Stanislav Dudka, επικεφαλής του τμήματος ηλεκτρικής ενέργειας για την Ευρώπη της D.TRADING, εξέτασε αυτούς τους τρεις παράγοντες. Συντονιστής της συνεδρίας ήταν ο Νίκος Σοφιανός, Γενικός Γραμματέας και Επικεφαλής της Επιτροπής ΑΠΕ & Μπαταριών στο Ινστιτούτο Ενέργειας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη (IENE), ενώ στη συνεδρίαση συμμετείχαν εκπρόσωποι των εταιρειών Motor Oil Renewable Energy (MORE), Baringa, Aurora Energy Research και D.TRADING.
Γιατί η αποθήκευση ενέργειας σε μπαταρίες καθορίζει πλέον την ενεργειακή ατζέντα της περιοχής
Το ερώτημα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη δεν είναι πλέον πώς να προστεθεί δυναμικό παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, αλλά πώς οι αγορές ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να απορροφήσουν τους αυξανόμενους όγκους μεταβλητής παραγωγής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι οι ανάγκες σε ευελιξία στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ θα φθάσουν τα 288 TWh έως το 2030, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου το 24% της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ, και ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί πάνω από 200 GW χωρητικότητας αποθήκευσης ενέργειας έως το 2030 και 600 GW έως το 2050, από περίπου 89 GW το 2024.
Η αποθήκευση σε μπαταρίες απορροφά την πλεονάζουσα ηλιακή παραγωγή το μεσημέρι και την απελευθερώνει κατά τις βραδινές ώρες αιχμής, γεγονός που μειώνει τον περιορισμό της παραγωγής και σταθεροποιεί τα έσοδα των παραγωγών ανανεώσιμης ενέργειας. Η Ελλάδα αποτελεί παράδειγμα του κόστους που συνεπάγεται η απουσία τέτοιων συστημάτων: το 2025, σύμφωνα με αναφορές, η χώρα περιόρισε περίπου 1.867 GWh παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, δηλαδή περίπου το 6,6% της συνολικής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, ενώ οι ώρες με μηδενικές ή αρνητικές χονδρικές τιμές υπερδιπλασιάστηκαν, φτάνοντας τις 483.
Πώς εξελίσσονται τα μοντέλα εσόδων των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS) καθώς αυξάνεται η εγκατάστασή τους
Τα έργα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες στις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας συνήθως συγκεντρώνουν έσοδα από διάφορες πηγές: βοηθητικές υπηρεσίες όπως η ρύθμιση συχνότητας, η αρμπιτράζ μεταξύ χαμηλών και υψηλών τιμών στις αγορές της επόμενης ημέρας και των ενδοημερήσιων αγορών, καθώς και η συμμετοχή στην αγορά εξισορρόπησης. Το βάρος κάθε πηγής εσόδων μεταβάλλεται καθώς αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς.
Ο Stanislav Dudka δήλωσε στο πάνελ ότι ο χρονισμός καθορίζει πόση αξία αποκομίζει ένα έργο αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες.
Οι επενδυτές που εισέρχονται σήμερα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη αντιμετωπίζουν μια συμπυκνωμένη εκδοχή ενός κύκλου που έχει ήδη διαδραματιστεί σε πιο ώριμες αγορές αποθήκευσης: οι πρώτοι που εισέρχονται στην αγορά αποκομίζουν υψηλά περιθώρια κέρδους από τις βοηθητικές υπηρεσίες, ο κορεσμός συμπιέζει αυτά τα περιθώρια και οι αποδόσεις μετατοπίζονται προς την εμπορία ενέργειας σε πολλαπλά τμήματα της αγοράς. Οι δομημένες λύσεις αγοράς και εσόδων για συστήματα αποθήκευσης ενέργειας (BESS), από συμφωνίες παροχής υπηρεσιών έως μηχανισμούς ελάχιστων τιμών, επιτρέπουν στους επενδυτές να διαχειριστούν αυτή τη μετάβαση χωρίς να αναλαμβάνουν το πλήρες εμπορικό κίνδυνο.
Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία: Μία περιοχή, τρεις ρυθμοί
Οι εθνικές αγορές αποθήκευσης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη αναπτύσσονται με διαφορετικούς ρυθμούς. Το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα της Βουλγαρίας θέτει ως στόχο για το 2030 την αποθήκευση ενέργειας σε μπαταρίες ύψους 1,28 GW, ωστόσο οι δημοπρασίες με κρατική υποστήριξη έχουν ήδη αναθέσει χωρητικότητα που υπερβαίνει κατά πολύ αυτό το επίπεδο, ενώ η Ρουμανία συνεχίζει να θέτει σε λειτουργία εμπορικά έργα με γρήγορους ρυθμούς. Η Ελλάδα στοχεύει σε 4,3 GW αποθήκευσης ενέργειας έως το 2030 στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (NECP), αλλά οι ουρές αναμονής για σύνδεση στο δίκτυο και οι καθυστερήσεις στη χρηματοδότηση των έργων εμποδίζουν την έκδοση αδειών για ένα χαρτοφυλάκιο έργων που έχει αυξηθεί σε περίπου 12 GW.
Ο Dudka υποστήριξε ότι αυτές οι εθνικές πορείες δεν μπορούν πλέον να αξιολογούνται μεμονωμένα.
Οι περιφερειακές στρατηγικές εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας που καλύπτουν πολλαπλές ζώνες υποβολής προσφορών αξιοποιούν ευκαιρίες που χάνουν οι θέσεις που εστιάζουν σε μία μόνο αγορά. Η χωρητικότητα αποθήκευσης που τίθεται σε λειτουργία στη Βουλγαρία εξομαλύνει τις διαφορές τιμών στις οποίες βασίζονται τα ελληνικά και ρουμανικά περιουσιακά στοιχεία, ενώ οι ροές μέσω των διασυνδέσεων μεταφέρουν αυτές τις επιπτώσεις πέρα από τα σύνορα μέσα σε λίγες ώρες.
Προϋποθέσεις για το επόμενο κύμα επενδύσεων
Τέσσερις παράγοντες θα καθορίσουν αν αυτό το επενδυτικό ενδιαφέρον θα μετατραπεί σε έργα που θα τεθούν σε λειτουργία: ταχύτερη ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, επέκταση της υποδομής του δικτύου, ισχυρότερες περιφερειακές διασυνδέσεις και πλαίσια αγοράς που παρέχουν μακροπρόθεσμη βεβαιότητα στους επενδυτές. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη παραμένει ισχυρό. Η Ελλάδα διαθέτει τα βασικά χαρακτηριστικά ενός περιφερειακού ενεργειακού κόμβου, συμπεριλαμβανομένης της θέσης της, της βάσης πόρων και των αυξανόμενων διασυνδέσεων, αλλά ο ρυθμός των συνδέσεων με το δίκτυο θα καθορίσει πόσα από τα έργα που βρίσκονται στο στάδιο σχεδιασμού θα τεθούν σε λειτουργία πριν ο περιφερειακός ανταγωνισμός αναδιαμορφώσει την οικονομική βιωσιμότητα των έργων.
Βασικά στοιχεία της αγοράς BESS: Γρήγορες απαντήσεις
Τι είναι ένα σύστημα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS);
Ένα σύστημα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS) είναι μια εγκατάσταση συνδεδεμένη με το δίκτυο που αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια, συνήθως σε μπαταρίες ιόντων λιθίου, και την αποδίδει όταν το σύστημα χρειάζεται ισχύ. Σε αγορές με υψηλή συμμετοχή ανανεώσιμων πηγών, το BESS απορροφά την πλεονάζουσα παραγωγή κατά τις ώρες αιχμής της ηλιακής ή αιολικής ενέργειας και την αποδίδει όταν αυξάνονται οι τιμές και η ζήτηση, γεγονός που μειώνει τον περιορισμό της παραγωγής και υποστηρίζει τη σταθερότητα του δικτύου.
Πώς αποκομίζουν έσοδα τα έργα BESS στις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας;
Τα έργα BESS συγκεντρώνουν έσοδα από βοηθητικές υπηρεσίες (όπως η ρύθμιση συχνότητας), την αρμπιτράζ τιμών στις αγορές της επόμενης ημέρας και της ίδιας ημέρας, καθώς και από τη συμμετοχή στην αγορά εξισορρόπησης. Οι αγορές που βρίσκονται σε αρχικό στάδιο ανταμείβουν περισσότερο τις βοηθητικές υπηρεσίες· καθώς αυξάνεται η χωρητικότητα αποθήκευσης, οι αποδόσεις μετατοπίζονται προς την εμπορία ενέργειας σε πολλαπλά τμήματα της αγοράς.
Γιατί η έγκαιρη είσοδος στην αγορά έχει σημασία για τους επενδυτές στον τομέα της αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες;
Τα έσοδα από τις βοηθητικές υπηρεσίες είναι υψηλότερα όταν λίγες μπαταρίες ανταγωνίζονται για αυτά. Καθώς η ανάπτυξη επιταχύνεται, τα έσοδα αυτά συρρικνώνονται και η οικονομική απόδοση των έργων μετατοπίζεται προς τις αγορές της επόμενης ημέρας, της ενδοημερήσιας αγοράς και της αγοράς εξισορρόπησης. Τα έργα που εισέρχονται νωρίς στην αγορά εξασφαλίζουν τα υψηλότερα περιθώρια κέρδους και έχουν περισσότερο χρόνο για να διαφοροποιήσουν τις στρατηγικές εσόδων τους.
Ποιοι είναι οι στόχοι αποθήκευσης ενέργειας για το 2030 στη Νοτιοανατολική Ευρώπη;
Η Ελλάδα στοχεύει σε 4,3 GW αποθήκευσης ενέργειας έως το 2030, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (NECP). Το NECP της Βουλγαρίας θέτει στόχο αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες 1,28 GW, ο οποίος έχει ήδη ξεπεραστεί από την χορηγηθείσα χωρητικότητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η ΕΕ στο σύνολό της θα χρειαστεί πάνω από 200 GW αποθήκευσης έως το 2030.
